Początki egzaminu aktuarialnego – cztery części i matematyczne podstawy
Rok 2015 – największa
zmiana w strukturze egzaminu
1 sierpnia 2015 roku weszło w życie rozporządzenie Ministra Finansów z 23 kwietnia 2015 roku, które istotnie zmieniło formułę egzaminu aktuarialnego. Dotychczasowy czteroczęściowy egzamin został zastąpiony testem składającym się z dziesięciu części, podzielonych na dwie sesje egzaminacyjne. W nowej strukturze wyodrębniono między innymi takie zagadnienia jak ekonomia, rachunkowość i sprawozdawczość finansowa zakładów ubezpieczeń, modelowanie, inwestycje i zarządzanie portfelem inwestycyjnym, zarządzanie ryzykiem oraz prawo ubezpieczeniowe i podatkowe. Była to istotna zmiana z perspektywy kandydatów. Przygotowania wymagały opanowania większej liczby odrębnie egzaminowanych dziedzin, a nie wyłącznie czterech tradycyjnych bloków matematycznych.
Nowe przepisy uwzględniały także sytuację osób, które rozpoczęły zdawanie egzaminu na wcześniejszych zasadach. Wprowadzono dla nich rozwiązania przejściowe umożliwiające kontynuowanie egzaminów według dotychczasowych przepisów przez określony czas.
Reforma wprowadziła również zmiany organizacyjne. Zróżnicowano czas trwania poszczególnych części egzaminu – od 60 do 120 minut. Większość z nich obejmowała 10 pytań testowych, w których zachowano dotychczasowy system punktowania. Za prawidłową odpowiedź przyznawano 3 punkty, za błędną 2 punkty, natomiast za brak odpowiedzi nie przyznawano punktów. Maksymalnie można było zdobyć 30 punktów, a do zaliczenia danej części wymagano co najmniej 13. Inaczej natomiast wyglądały części dotyczące rachunkowości oraz prawa ubezpieczeniowego i podatkowego. Każda z nich obejmowała 40 pytań, za które można było zdobyć maksymalnie 120 punktów. Obowiązywał ten sam sposób punktowania odpowiedzi, ale próg zaliczenia wynosił 52 punkty.
Odrębne zasady oceniania obowiązywały także w przypadku modelowania i zarządzania ryzykiem aktuarialnym. Każda z tych części obejmowała 10 zadań wymagających przedstawienia rozwiązania. Za prawidłowe rozwiązanie przyznawano 2 punkty, a za błędne lub brak odpowiedzi – 0 punktów. Maksymalnie można było zdobyć 20 punktów, natomiast do zaliczenia wymagano co najmniej 10.
Nowe przepisy określały również terminy publikowania informacji dla kandydatów. Wykaz zalecanej literatury i aktów prawnych miał być udostępniany na stronie KNF co najmniej sześć miesięcy przed egzaminem, natomiast informacje o jego terminie i miejscu oraz terminie wniesienia opłaty egzaminacyjnej – co najmniej cztery miesiące wcześniej.
Ustalono także pięcioletni okres na zaliczenie wszystkich części egzaminu oraz wprowadzono przepisy przejściowe umożliwiające kandydatom kontynuowanie egzaminu według wcześniejszych zasad. Reforma objęła więc nie tylko zakres wymaganej wiedzy, ale również organizację egzaminu i sposób oceniania.
Rok 2017 – dziewięć części zamiast dziesięciu
Zaledwie po półtora roku nastąpiła kolejna istotna zmiana. W życie weszło rozporządzenie Ministra Rozwoju i Finansów z 9 grudnia 2016 roku, wprowadzające dziewięcioczęściową strukturę egzaminu.
Zrezygnowano z odrębnego bloku „Inwestycje i zarządzanie portfelem inwestycyjnym”. Nie oznaczało to jednak całkowitego usunięcia tej tematyki z egzaminu. Zagadnienia inwestycyjne zostały uwzględnione w innych blokach, przede wszystkim w matematyce finansowej oraz zarządzaniu ryzykiem zakładu ubezpieczeń. Zmodyfikowano również nazwy i zakresy kilku pozostałych części:
- „Prawdopodobieństwo i statystyka matematyczna” zmieniono na „Prawdopodobieństwo i statystyka”. Zaktualizowano także szczegółowy program, koncentrując go między innymi na metodach estymacji, testowaniu hipotez i podstawach procesów stochastycznych.
- „Matematyka ubezpieczeń majątkowych” została zastąpiona „Matematyką pozostałych ubezpieczeń osobowych i majątkowych”. Nowy program uwzględniał między innymi modele ryzyka indywidualnego i kolektywnego, kalkulację składek, rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe oraz teorię ruiny.
- „Zarządzanie ryzykiem aktuarialnym i inne zastosowania aktuarialne” zastąpiono „Zarządzaniem ryzykiem zakładu ubezpieczeń”.
Reforma z 2017 roku przyniosła również zmiany organizacyjne. Egzamin nadal odbywał się w dwóch sesjach, jednak zamiast pięciu części każda z nich miała obejmować co najmniej cztery. Podwyższono natomiast progi zaliczenia rachunkowości oraz prawa ubezpieczeniowego i podatkowego – z 52 do 60 punktów na 120 możliwych. Skrócono jednocześnie wymagane terminy publikowania informacji: wykaz zalecanej literatury miał być udostępniany co najmniej trzy miesiące przed egzaminem zamiast sześciu, a informacje o jego terminie i miejscu – dwa miesiące wcześniej zamiast czterech.
Reforma objęła więc nie tylko liczbę części i zakres materiału, ale także zasady organizacji i zaliczania egzaminu. Wprowadzona wówczas dziewięcioczęściowa struktura obowiązuje do dziś.
Rok 2020 – więcej czasu na zaliczenie egzaminu
Kolejna istotna modyfikacja nastąpiła 5 czerwca 2020 roku, kiedy weszło w życie rozporządzenie Ministra Finansów z 3 czerwca 2020 roku. Najważniejszą zmianą było wydłużenie maksymalnego okresu na zaliczenie wszystkich części egzaminu z pięciu do dziesięciu lat. Dzięki temu kandydaci zyskali większą elastyczność w planowaniu przygotowań i kolejnych podejść do egzaminu.
Zmodyfikowano również zasady oceniania modelowania i zarządzania ryzykiem zakładu ubezpieczeń. Przed reformą każda z tych części obejmowała 10 zadań, za które można było otrzymać maksymalnie 20 punktów, przy progu zaliczenia wynoszącym 10. Od 2020 roku wprowadzono punktację od 0 do 5 punktów za zadanie, zwiększając tym samym maksymalną ich liczbę do 50, a próg zaliczenia do 28 punktów.
Reforma nie zmieniła liczby części ani zakresu tematycznego egzaminu. Dziewięcioczęściowa struktura została zachowana, a zmiany dotyczyły przede wszystkim warunków zaliczania i sposobu oceniania.
Zmiany na osi czasu
Porównanie podsumowujące
Źródła
1. Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 14 marca 2001 r. w sprawie powołania Komisji Egzaminacyjnej dla Aktuariuszy oraz przeprowadzania egzaminów uprawniających do wykonywania zawodu aktuariusza. - link
